Туризмдегі тұйық циклді (циркулярлық) экономиканы қалыптастыруға арналған цифрлық трансформация
Ғылыми жетекші: Насанбекова Самалгуль Тлеугельдиновна
Конкурс атауы: ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдарды гранттық қаржыландыру бағдарламасы, 2022–2024 жж. (32 ай)
Конкурс атауы: ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, «Жас ғалым» жобасы бойынша жас ғалымдарды гранттық қаржыландыру бағдарламасы, 2022–2024 жж. (32 ай)
Жоба мақсаты
Зерттеудің мақсаттары мен шеңбері туризм саласында циркулярлық экономикаға көшу үшін қажетті цифрлық шешімдерді анықтауға бағытталған.
Зерттеу міндеттері:
— Туризмде циркулярлық даму стратегиясына көшу үшін қажетті цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды анықтауға мүмкіндік беретін құрылымды (framework) әзірлеу;
— Циркулярлық бизнес-модельдерді құруда цифрлық шешімдерді қолданудағы олқылықтарды талдауға арналған құрылымды жетілдіру және «ақылды» циркулярлық стратегияларды туризмде енгізу бойынша жол картасын әзірлеу;
— Туризмде циркулярлық экономикаға көшу барысында цифрлық шешімдерді енгізу үшін қажетті механизмдерді әзірлеу және институционалдық өзгерістерді анықтау.
Зерттеу міндеттері:
— Туризмде циркулярлық даму стратегиясына көшу үшін қажетті цифрлық шешімдерге қойылатын талаптарды анықтауға мүмкіндік беретін құрылымды (framework) әзірлеу;
— Циркулярлық бизнес-модельдерді құруда цифрлық шешімдерді қолданудағы олқылықтарды талдауға арналған құрылымды жетілдіру және «ақылды» циркулярлық стратегияларды туризмде енгізу бойынша жол картасын әзірлеу;
— Туризмде циркулярлық экономикаға көшу барысында цифрлық шешімдерді енгізу үшін қажетті механизмдерді әзірлеу және институционалдық өзгерістерді анықтау.
Өзектілігі
Қазақстан Біріккен Ұлттар Ұйымының Тұрақты даму мақсаттарына байланысты барлық негізгі құжаттарға қосылған. Қазіргі таңда тұрақты дамудың негізгі парадигмаларының бірі – циркулярлық экономикаға көшу болып табылады. Осы тұрғыда туризм Қазақстандағы басым бағыттардың бірі ретінде және басқа да көптеген салалармен тығыз байланысты бола отырып, циркулярлық экономикаға көшу процесінде маңызды рөл атқарады.
Алайда саясаткерлер үшін ұзақ мерзімді тұрақты даму мақсаттарын қысқа мерзімді бизнестің пайда табу мүдделерімен үйлестіру күрделі мәселе болып табылады. Осы контексте және осы саладағы зерттеулерге сәйкес, дәл цифрлық шешімдер циркулярлық тұрақты экономикаға көшудің негізгі катализаторы бола алады. Цифрлық трансформация және цифрлық экожүйеге интеграция «Индустрия 4.0»-дің басты басымдықтары болып табылады. Дегенмен қазіргі зерттеулердің көпшілігі өндірістік секторлар мен өнеркәсіпке арналған цифрлық шешімдерді қарастыруға бағытталған.
Туризм индустриясы әлемдегі ең ірі салалардың бірі болып табылатынын және көптеген басқа салалармен өзара байланысты екенін ескере отырып, туризмнің экономикалық және экологиялық тұрақты дамуына қажетті цифрлық шешімдерді зерттеу үлкен маңызға ие. Бұл тек ғалымдар үшін ғана емес, сонымен қатар саясаткерлер, туризм саласының практиктері, жергілікті қауымдастықтар және басқа да мүдделі тараптар үшін маңызды.
Зерттеудің мақсаты мен ауқымы туризмнің циркулярлық экономикаға көшуін қолдайтын және қамтамасыз ететін қажетті цифрлық шешімдерді анықтауға бағытталған.
Алайда саясаткерлер үшін ұзақ мерзімді тұрақты даму мақсаттарын қысқа мерзімді бизнестің пайда табу мүдделерімен үйлестіру күрделі мәселе болып табылады. Осы контексте және осы саладағы зерттеулерге сәйкес, дәл цифрлық шешімдер циркулярлық тұрақты экономикаға көшудің негізгі катализаторы бола алады. Цифрлық трансформация және цифрлық экожүйеге интеграция «Индустрия 4.0»-дің басты басымдықтары болып табылады. Дегенмен қазіргі зерттеулердің көпшілігі өндірістік секторлар мен өнеркәсіпке арналған цифрлық шешімдерді қарастыруға бағытталған.
Туризм индустриясы әлемдегі ең ірі салалардың бірі болып табылатынын және көптеген басқа салалармен өзара байланысты екенін ескере отырып, туризмнің экономикалық және экологиялық тұрақты дамуына қажетті цифрлық шешімдерді зерттеу үлкен маңызға ие. Бұл тек ғалымдар үшін ғана емес, сонымен қатар саясаткерлер, туризм саласының практиктері, жергілікті қауымдастықтар және басқа да мүдделі тараптар үшін маңызды.
Зерттеудің мақсаты мен ауқымы туризмнің циркулярлық экономикаға көшуін қолдайтын және қамтамасыз ететін қажетті цифрлық шешімдерді анықтауға бағытталған.
Күтілетін нәтижелер
Теориялық-әдіснамалық тұрғыдан бұл зерттеу туризм саласында циркулярлық және тұрақты даму модельдеріне көшу барысында цифрлық технологиялардың мүмкіндіктері туралы білімді жүйелеуге өз үлесін қосады. Сондай-ақ болашақ зерттеулер үшін олқылықтарды анықтап, осы саладағы жаңа цифрлық шешімдерді әзірлеу немесе қолданыстағы шешімдерді жетілдіру талаптарын айқындайды.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы туризм және тұрақты даму саласындағы саясаткерлер мен практиктерге арналған жол картасы мен ұсынымдарды әзірлеуде көрінеді. Алынған нәтижелер туризмде циркулярлық даму модельдерін құруда цифрлық шешімдерді енгізуге арналған құрылымдық модель ретінде қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар әзірленген құрылым туризм саласында циркулярлық экономикаға көшу кезінде қолданылатын цифрлық шешімдердегі олқылықтарды бағалауға мүмкіндік береді. Қажетті институционалдық өзгерістерді талдау саясаткерлер мен туристік ұйымдардың басшылары үшін шешім қабылдауға негіз болады.
Бұл зерттеу тұрақты дамудың негізгі парадигмасы болып табылатын циркулярлық экономикаға көшу идеясын ілгерілетуге үлес қосады. Туризмде циркулярлық модельдерді құру және оларды цифрлық шешімдер арқылы енгізу БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарын жүзеге асыруға тікелей үлес болып табылады.
Жоспарланған нәтижелер:
— Web of Science (Social Sciences Citation Index) базасында индекстелетін немесе Scopus базасында CiteScore көрсеткіші 35-тен кем емес екі ғылыми мақала жариялау;
— ҚР ҒЖБМ Ғылым комитеті ұсынған отандық журналда бір мақала жариялау;
— бір монография шығару.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы туризм және тұрақты даму саласындағы саясаткерлер мен практиктерге арналған жол картасы мен ұсынымдарды әзірлеуде көрінеді. Алынған нәтижелер туризмде циркулярлық даму модельдерін құруда цифрлық шешімдерді енгізуге арналған құрылымдық модель ретінде қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар әзірленген құрылым туризм саласында циркулярлық экономикаға көшу кезінде қолданылатын цифрлық шешімдердегі олқылықтарды бағалауға мүмкіндік береді. Қажетті институционалдық өзгерістерді талдау саясаткерлер мен туристік ұйымдардың басшылары үшін шешім қабылдауға негіз болады.
Бұл зерттеу тұрақты дамудың негізгі парадигмасы болып табылатын циркулярлық экономикаға көшу идеясын ілгерілетуге үлес қосады. Туризмде циркулярлық модельдерді құру және оларды цифрлық шешімдер арқылы енгізу БҰҰ-ның Тұрақты даму мақсаттарын жүзеге асыруға тікелей үлес болып табылады.
Жоспарланған нәтижелер:
— Web of Science (Social Sciences Citation Index) базасында индекстелетін немесе Scopus базасында CiteScore көрсеткіші 35-тен кем емес екі ғылыми мақала жариялау;
— ҚР ҒЖБМ Ғылым комитеті ұсынған отандық журналда бір мақала жариялау;
— бір монография шығару.
Зерттеу тобының мүшелері
Насанбекова Самалгуль Тлеугельдиновна, жоба жетекшісі, PhD, ассистент-профессор
h-индекс: 2
Scopus Author ID: 57194567941
ORCID ID: 0000-0002-5669-2718
Web of Science Researcher ID: ABG-9535-2021
Maribel Rodriguez-Zapatero, ғылыми кеңесші, PhD, Испаниядағы Кордоба университетінің профессоры
h-индекс: 2
ORCID ID: 0000-0003-0335-8393
Web of Science Researcher ID: ABE-9769-2021
Scopus ID: 57195307010, 57217653304
LinkedIn: linkedin.com/in/maribel-rodriguez-zapatero-8ba96b5a
Корпоративтік сайт: catedraprasa.com
h-индекс: 2
Scopus Author ID: 57194567941
ORCID ID: 0000-0002-5669-2718
Web of Science Researcher ID: ABG-9535-2021
Maribel Rodriguez-Zapatero, ғылыми кеңесші, PhD, Испаниядағы Кордоба университетінің профессоры
h-индекс: 2
ORCID ID: 0000-0003-0335-8393
Web of Science Researcher ID: ABE-9769-2021
Scopus ID: 57195307010, 57217653304
LinkedIn: linkedin.com/in/maribel-rodriguez-zapatero-8ba96b5a
Корпоративтік сайт: catedraprasa.com
Аралық нәтижелер
FRAMEWORK OF DIGITAL TECHNOLOGY AND CIRCULAR ECONOMY IN TOURISM
2022 жылға арналған күнтізбелік жоспар және жоба бойынша орындалған жұмыстар
| № | Туризмнің циркулярлық моделін қалыптастыруда цифрлық технологияларды қолдану бойынша ғылыми жарияланымдар мен жетекші тәжірибелер және кейстерді іріктеу және жүйелі әдеби шолу жүргізу. | 2022 жылғы мамыр | 2022 жылғы тамыз | Әдеби шолу жүргізіліп, зерттеуді жүзеге асыру үшін теориялық негіз қалыптастырылды. |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Бағдарламалық қамтамасыз ету (VOSviewer) қолдану арқылы әдебиеттерге жүйелі талдау жүргізу. Бастапқы деректерді жинауға арналған зерттеу әдістемесін (research design) әзірлеу және далалық зерттеулер жүргізу жоспарын құру. | 2022 жылғы қыркүйек | 2022 жылғы желтоқсан | Жарияланған мақала: Nassanbekova, S., Yeshenkulova, G. (2022). Mapping Analysis of the Research Trends on Digital Technologies and Circular Economy in Tourism. Journal of Environmental Management and Tourism, XIII том, қыс, 7(63): 2048–2057. DOI: 10.14505/jemt.v13.7(63).24 (процентиль: 53). Конференция жинағындағы мақала: Nassanbekova, S., Yeshenkulova, G., Ibadildin, N. (2022). The Role of 7P’s of Marketing in the Digital Strategies of Kazakh Tourism Destinations. 7-ші халықаралық «Digital Technologies in Education, Science and Industry» (DTESI 2022) конференциясының материалдары, 20–21 қазан, Алматы, Қазақстан, 442–450 беттер. |
2023 жылға арналған күнтізбелік жоспар және жоба бойынша орындалған жұмыстар
| № | Бастапқы деректерді жинау үшін сарапшылармен (саясаткерлер, АКТ, экономика, туризм салаларының практиктері және т.б.) сұхбат жүргізу түрінде далалық зерттеулер өткізу. | 2023 жылғы қаңтар | 2023 жылғы сәуір | Сарапшылармен сұхбат жүргізу арқылы бастапқы деректерді жинауға дайындық жұмыстары жүргізілді. Зерттеу критерийлеріне сәйкес сарапшылар тобы таңдалды, сұхбат құрылымы мен қатысуға арналған келісім формалары әзірленді. Барлығы 12 сарапшымен сұхбат өткізілді. |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Деректерге талдау жүргізілді (транскрипция, кодтау, интерпретация, валидация), зерттеу нәтижелері ғылыми мақала түрінде жазылды. | 2023 жылғы мамыр | 2023 жылғы желтоқсан | Испанияның Мадрид қаласында өткен “43rd Eurasian Business and Economic Society” халықаралық ғылыми конференциясына қатысу. Зерттеу тезисі конференция жинағында жарияланды. “The role of DT in transition to circular economy in tourism” атты мақала Information Technology & Tourism журналына қарауға жіберілді. Жұмыс жалғасуда. |