AP08857218 «ЖОО, ҒЗИ және олардың бөлімшелерінің ғылыми қызметін бағалаудың ақпараттық технологиясы»
Конкурс атауы: ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігі, 2020–2022 жылдар (27 ай)
Қаржыландыру сомасы: 60,141 млн теңге
Жоба аннотациясы: Қазақстан Республикасының ғылыми-техникалық және инновациялық дамуын жаңғырту мақсатында ғалымдардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметінің нәтижелерін бағалаудың тиімді құралдары жасалуы тиіс. Бұл ғылыми зерттеулер процесінің жоспарлау кезеңінде қойылған мақсаттарға сәйкестігін тексеруге және қажет болған жағдайда зерттеу барысын түзетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар алынған бағалау нәтижелері осы зерттеулерді қаржыландыруды жоспарлаудың тиімді құралы болып табылады. Бірлескен зерттеулер жүргізу үшін командаларды қалыптастыруда әдетте тиісті біліктілігі мен ұқсас жобаларды жүзеге асыру тәжірибесі бар ғалымдар арасынан серіктестерді таңдау тәсілі қолданылады. Ғылыми қауымдастықтар аясында тиімді ынтымақтастық орнату және жобаларды табысты жүзеге асыра алатын ғылыми негізделген командаларды құру жобалық-бағдарланған ұйымдар, ғылыми-зерттеу институттары және жоғары оқу орындары үшін ерекше маңызды.
Қаржыландыру сомасы: 60,141 млн теңге
Жоба аннотациясы: Қазақстан Республикасының ғылыми-техникалық және инновациялық дамуын жаңғырту мақсатында ғалымдардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметінің нәтижелерін бағалаудың тиімді құралдары жасалуы тиіс. Бұл ғылыми зерттеулер процесінің жоспарлау кезеңінде қойылған мақсаттарға сәйкестігін тексеруге және қажет болған жағдайда зерттеу барысын түзетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар алынған бағалау нәтижелері осы зерттеулерді қаржыландыруды жоспарлаудың тиімді құралы болып табылады. Бірлескен зерттеулер жүргізу үшін командаларды қалыптастыруда әдетте тиісті біліктілігі мен ұқсас жобаларды жүзеге асыру тәжірибесі бар ғалымдар арасынан серіктестерді таңдау тәсілі қолданылады. Ғылыми қауымдастықтар аясында тиімді ынтымақтастық орнату және жобаларды табысты жүзеге асыра алатын ғылыми негізделген командаларды құру жобалық-бағдарланған ұйымдар, ғылыми-зерттеу институттары және жоғары оқу орындары үшін ерекше маңызды.
Жобаның мақсаты
Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарының және олардың құрылымдық бөлімшелерінің ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған ақпараттық технологияны әзірлеу, яғни дәйексөздердің жедел өзгерістеріне сезімтал бағалау көрсеткіштерін әзірлеу және ғылыми қызмет нәтижелерін бағалауға арналған ақпараттық жүйені құру. Әзірленген ақпараттық жүйеге бірлескен зерттеулер жүргізу үшін серіктестерді интеллектуалды іздеу мүмкіндігін интеграциялау.
Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарының және олардың құрылымдық бөлімшелерінің ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған ақпараттық технологияны әзірлеу, яғни дәйексөздердің жедел өзгерістеріне сезімтал бағалау көрсеткіштерін әзірлеу және ғылыми қызмет нәтижелерін бағалауға арналған ақпараттық жүйені құру. Әзірленген ақпараттық жүйеге бірлескен зерттеулер жүргізу үшін серіктестерді интеллектуалды іздеу мүмкіндігін интеграциялау.
Жобаның міндеттері
Ғалымдардың, кафедралардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған ақпараттық технологияны әзірлеу. Бұл әртүрлі типтегі дәйексөз индекстерін және деректерді интеллектуалды талдауды ескере отырып есептелетін интегралдық бағалау көрсеткіштерін қолдануға негізделеді. Сонымен қатар Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми қызмет нәтижелерін бағалауға арналған ақпараттық-аналитикалық жүйенің тиісті модульдерін әзірлеу көзделеді. Бұл жүйе ашық дереккөздерден (Web of Science, Scopus, Google Scholar және т.б.) ақпаратты автоматтандырылған түрде жинау мен талдауды қамтамасыз етеді. Бұдан бөлек, ғылыми және білім беру жобалары аясында ынтымақтастық жасау үшін әлеуетті серіктестерді таңдау мәселесін шешуге арналған модуль құру жоспарлануда.
Ғалымдардың, кафедралардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған ақпараттық технологияны әзірлеу. Бұл әртүрлі типтегі дәйексөз индекстерін және деректерді интеллектуалды талдауды ескере отырып есептелетін интегралдық бағалау көрсеткіштерін қолдануға негізделеді. Сонымен қатар Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми қызмет нәтижелерін бағалауға арналған ақпараттық-аналитикалық жүйенің тиісті модульдерін әзірлеу көзделеді. Бұл жүйе ашық дереккөздерден (Web of Science, Scopus, Google Scholar және т.б.) ақпаратты автоматтандырылған түрде жинау мен талдауды қамтамасыз етеді. Бұдан бөлек, ғылыми және білім беру жобалары аясында ынтымақтастық жасау үшін әлеуетті серіктестерді таңдау мәселесін шешуге арналған модуль құру жоспарлануда.
Жобаны іске асыру кезеңдері
1. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу жұмысының сапалық көрсеткіштерін бағалау және бірлескен гранттық қызмет үшін серіктестерді іздеу бойынша белгілі ғылыми әзірлемелерді талдау. Ғалымдардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметі туралы ақпарат жинау көздерін анықтау.
2. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған интегралдық критерийлерді әзірлеу, басқа авторлар тарапынан жарияланымдардың дәйексөзделуіне сезімталдығын ескере отырып. Алынған интегралдық бағалар негізінде ғалымдарды, жоғары оқу орындарын, ғылыми-зерттеу институттарын және олардың құрылымдық бөлімшелерін ранжирлеу алгоритмін әзірлеу. Ғылыми қызметті бағалау бағдарламалық кешенінде визуализация модулін және интерфейсті әзірлеу.
3. Ғылыми-зерттеу қызметін талдауға арналған ақпараттық жүйені практикалық енгізу. Халықаралық ғылымиметриялық дерекқорлардың (Web of Science, Scopus, Google Scholar) және басқа да ашық дереккөздердің мәліметтері негізінде ғылыми жарияланымдар мен олардың дәйексөздерін автоматтандырылған түрде жинауға арналған модульдерді әзірлеу. Қазақстан ғалымдарының, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының рейтингтерін құрастыру. Әлем бойынша жобаларды бірлесіп жүзеге асыру үшін ғылыми серіктестерді іздеу модулін құру. Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі үшін бағдарламамен жұмыс істеу жөніндегі нұсқаулықты әзірлеу.
1. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу жұмысының сапалық көрсеткіштерін бағалау және бірлескен гранттық қызмет үшін серіктестерді іздеу бойынша белгілі ғылыми әзірлемелерді талдау. Ғалымдардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметі туралы ақпарат жинау көздерін анықтау.
2. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған интегралдық критерийлерді әзірлеу, басқа авторлар тарапынан жарияланымдардың дәйексөзделуіне сезімталдығын ескере отырып. Алынған интегралдық бағалар негізінде ғалымдарды, жоғары оқу орындарын, ғылыми-зерттеу институттарын және олардың құрылымдық бөлімшелерін ранжирлеу алгоритмін әзірлеу. Ғылыми қызметті бағалау бағдарламалық кешенінде визуализация модулін және интерфейсті әзірлеу.
3. Ғылыми-зерттеу қызметін талдауға арналған ақпараттық жүйені практикалық енгізу. Халықаралық ғылымиметриялық дерекқорлардың (Web of Science, Scopus, Google Scholar) және басқа да ашық дереккөздердің мәліметтері негізінде ғылыми жарияланымдар мен олардың дәйексөздерін автоматтандырылған түрде жинауға арналған модульдерді әзірлеу. Қазақстан ғалымдарының, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының рейтингтерін құрастыру. Әлем бойынша жобаларды бірлесіп жүзеге асыру үшін ғылыми серіктестерді іздеу модулін құру. Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі үшін бағдарламамен жұмыс істеу жөніндегі нұсқаулықты әзірлеу.
Күтілетін нәтижелер
Зерттеу нәтижесінде ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметінің нәтижелерін бағалау әдістері әзірленеді. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметін бағалауды есептеу әдісі ұсынылады. Бұл әдіс белгілі индекстерден (h-индекс, g-индекс, e-индекс, I-10 индекс) айырмашылығы ретінде авторлардың дәйексөзделуі туралы барлық ақпаратты ескереді және жарияланымдар туралы ақпараттың жоғалуына жол бермейді. Сонымен қатар авторлар ғалымдардың қызмет нәтижелерін бағалаудың интегралдық әдісін ұсынады. Бұл әдістің ерекшелігі – ғылыми қызмет нәтижелерінің скалярлық бағаларын қамтитын компоненттерден тұратын векторларды құру болып табылады. Бұл векторлар көпөлшемді метриялық кеңістікте орналастырылады. Ұсынылған әдістер жеткілікті түрде икемді болады деп күтіледі, өйткені олар метриялық қашықтықтарды есептеу формулаларын және ғалымдардың жарияланымдары арасындағы дәйексөз қатынастарын анықтайтын коэффициенттерді таңдау арқылы қорытынды бағаларды түзетуге мүмкіндік береді.
Зерттеу нәтижесінде ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметінің нәтижелерін бағалау әдістері әзірленеді. Ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметін бағалауды есептеу әдісі ұсынылады. Бұл әдіс белгілі индекстерден (h-индекс, g-индекс, e-индекс, I-10 индекс) айырмашылығы ретінде авторлардың дәйексөзделуі туралы барлық ақпаратты ескереді және жарияланымдар туралы ақпараттың жоғалуына жол бермейді. Сонымен қатар авторлар ғалымдардың қызмет нәтижелерін бағалаудың интегралдық әдісін ұсынады. Бұл әдістің ерекшелігі – ғылыми қызмет нәтижелерінің скалярлық бағаларын қамтитын компоненттерден тұратын векторларды құру болып табылады. Бұл векторлар көпөлшемді метриялық кеңістікте орналастырылады. Ұсынылған әдістер жеткілікті түрде икемді болады деп күтіледі, өйткені олар метриялық қашықтықтарды есептеу формулаларын және ғалымдардың жарияланымдары арасындағы дәйексөз қатынастарын анықтайтын коэффициенттерді таңдау арқылы қорытынды бағаларды түзетуге мүмкіндік береді.
Жоба командасы
Андрей Александрович Белощицкий, техника ғылымдарының докторы, профессор
Жобаның ғылыми жетекшісі
Жобадағы рөлі:
Жобаны басқару, жоба кестесіне сәйкес барлық кезеңдерді орындау және қажетті нәтижелерге қол жеткізуді қамтамасыз ету.
Жобаның ғылыми жетекшісі
Жобадағы рөлі:
Жобаны басқару, жоба кестесіне сәйкес барлық кезеңдерді орындау және қажетті нәтижелерге қол жеткізуді қамтамасыз ету.
Александр Юрьевич Кучанский, техника ғылымдарының докторы, доцент
Аға ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Қазақстан Республикасының білім беру және ғылыми жүйесінің ерекшеліктерін ескере отырып, жоғары оқу орындарының, ғылыми-зерттеу институттарының және ғылыми қызметкерлердің ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған әдістер мен жүйелерді әзірлеу. Бірлескен ғылыми гранттық қызмет үшін серіктестерді таңдау критерийлері мен әдістерін әзірлеу.
Аға ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Қазақстан Республикасының білім беру және ғылыми жүйесінің ерекшеліктерін ескере отырып, жоғары оқу орындарының, ғылыми-зерттеу институттарының және ғылыми қызметкерлердің ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған әдістер мен жүйелерді әзірлеу. Бірлескен ғылыми гранттық қызмет үшін серіктестерді таңдау критерийлері мен әдістерін әзірлеу.
Бейбут Едилханович Амиргалиев, техника ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор
Аға ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Жоғары оқу орындарының, ғылыми-зерттеу институттарының және ғылыми қызметкерлердің ғылыми-зерттеу қызметін бағалаудың қолданыстағы жүйелерін талдау; математикалық модельдер мен әдістерді әзірлеу; жоғары оқу орындарын рейтингтеу жүйесіне арналған алгоритмдерді әзірлеу.
Аға ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Жоғары оқу орындарының, ғылыми-зерттеу институттарының және ғылыми қызметкерлердің ғылыми-зерттеу қызметін бағалаудың қолданыстағы жүйелерін талдау; математикалық модельдер мен әдістерді әзірлеу; жоғары оқу орындарын рейтингтеу жүйесіне арналған алгоритмдерді әзірлеу.
Айдос Агдарбекович Мұхатаев, педагогика ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор
Ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Ғалымдардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметі туралы ақпарат жинау көздерін анықтау; алынған интегралдық бағалар негізінде ғалымдарды, жоғары оқу орындарын, ғылыми-зерттеу институттарын және олардың құрылымдық бөлімшелерін ранжирлеу алгоритмін әзірлеу.
Ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Ғалымдардың, жоғары оқу орындарының және ғылыми-зерттеу институттарының ғылыми-зерттеу қызметі туралы ақпарат жинау көздерін анықтау; алынған интегралдық бағалар негізінде ғалымдарды, жоғары оқу орындарын, ғылыми-зерттеу институттарын және олардың құрылымдық бөлімшелерін ранжирлеу алгоритмін әзірлеу.
Сапар Нурахметович Токсанов, докторант
Кіші ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Ғылыми жарияланымдар мен олардың дәйексөздерін автоматтандырылған түрде жинауға арналған модульдерді әзірлеу; ғылыми қызметті бағалау бағдарламалық кешенінде визуализация модулі мен интерфейсті әзірлеу.
Кіші ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Ғылыми жарияланымдар мен олардың дәйексөздерін автоматтандырылған түрде жинауға арналған модульдерді әзірлеу; ғылыми қызметті бағалау бағдарламалық кешенінде визуализация модулі мен интерфейсті әзірлеу.
Адиль Рамазанович Файзуллин, докторант
Кіші ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған интегралдық критерийлерді әзірлеу.
Кіші ғылыми қызметкер
Жобадағы рөлі:
Ғалымдардың ғылыми-зерттеу қызметін бағалауға арналған интегралдық критерийлерді әзірлеу.
Жобаның нәтижелері
Ғылыми қызмет субъекттерінің өзара әрекеттесу схемасы
Ғылыми қызмет субъекттерінің параметрлері
Ғылыми жарияланымдардың дәйексөздер графы
Жарияланымдардың аннотацияларының мағыналық ұқсастылығы негізінде олардың арасындағы қашықтықты анықтау әдісі
Ғалымдардың дәйексөз графын кластерлеу әдісі
Ғылыми жарияланымдардың кластерлері
Ғылыми жарияланымдардың кластерлерін біріктіру
Тақырыптық модель. Мәтінді жасырын семантикалық талдау
Кластерлерді атау және пәндік ғылыми кеңістіктерді анықтау әдісі
Кластерлерді атау үшін жуандалған эксперттік сауалнама әдісі
Ғылыми қызметтің өнімділігін бағалау әдісі
Ғалымдардың идентификаторлары және өзіндік дәйексөздерді ескере отырып бағалау
Корреляциялық тәуелділік графигі (жарияланымдар саны мен h-индекс). r = 0.898
Корреляциялық тәуелділік графигі (h-индекс пен әріптес авторлар саны). r = 0.898
Ғылыми қызметтің ұжымдық субъектілерін бағалау
Ғылыми және білім беру жобалары аясында ынтымақтастық ұйымдастыру үшін ғылыми қызмет субъектілерін таңдау
Ғылыми және білім беру жобалары аясында ынтымақтастық үшін ғылыми қызмет субъектілерін таңдау
Жоғары оқу орындары, ғылыми-зерттеу институттары және олардың бөлімшелерінің ғылыми қызметін бағалауға арналған ақпараттық жүйе
ICT МОНИТОРИНГІ
Ғылыми және ғылыми-техникалық жобалар мен бағдарламалардың іске асырылу барысы мен тиімділігі
Ғылыми және ғылыми-техникалық жобалар мен бағдарламалардың іске асырылу барысы мен тиімділігі
Сәтті аяқталды, 2021 жылғы 7 қазан
Жоба іске асырылуы календарлық жоспарға сәйкес жүргізілуде, ғылыми нәтижелер жарияланымдарының жоспары артығымен орындалды.